Preprint servers – “prepublikacja” przed recenzją

Credit: XKCD An XKCD comic on preprints’ perceived threat to traditional publishing.

W środowisku wydawniczym coraz gorętsza staje się dyskusja dotycząca preprint servers, czyli umieszczania manuskryptów na dedykowanych platformach online jeszcze przed procesem peer review (publikacji). Z roku na rok, nie tylko zwiększa się liczba naukowców, którzy korzystają z możliwości pre-publikowania pracy, wykorzystując do tego celu preprint servers, jak również powiększa się liczba wydawców akceptujących tą formę “publikowania”.

W obszarze biologii — bioRxiv, fizyki — arXiv funkcjonują od dłuższego czasu i liczą spore grono zwolenników. Z kolei w obszarze chemii, etap dostosowania się do nowych możliwości przebiega wolniej pomimo istnienia już od jakiegoś czasu ChemRxiv (założony przez ACS, przy wskazówkach the RSC oraz the German Chemical Society), a także ChemRN (założony przez Elsevier).

Ostatnie antkiety przeprowadzone wśród chemików wskazują, że również oni coraz częściej skłaniają do tej formy “pre-publikacji.” Szczególne zainteresowanie jest widoczne wśród młodych naukowców. Pre-publikowanie pozwala na uzyskanie odzewu ze środowiska naukowego odnośnie przeprowadzonych badań zanim praca trafi do recenzentów, a to z kolei daje możliwość lepszego dopracowania pracy. Wiele czasopism (np. JACS) zaczęło zezwalać na publikowanie na swoich łamach prac, które wcześniej pojawiły się jako preprints. Aczkolwiek prowadzi to do wielu nieporozumień, i tak wielu edytorów np. Angewandte Chemie, zaobserwowało, że niektórzy autorzy wysyłają manuskrypt na preprint server jednocześnie przedkładając go do recenzji. Trwają prace nad wskazówkami dla autorów jak należy postępować, aby do takich sytuacji nie dochodziło.

Jesteśmy świadkami olbrzymich zmian na arenie wydawniczej dotyczącej prac naukowych.